Sponsor Reklam-5
3 sonuçtan 1 ile 3 arası
  1. #1
    Status
    Offline
    aga_0074 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Öğretici Defineci
    Üyelik tarihi
    20.04.2008
    Yer
    DİYARBAKIR_AMED
    Mesajlar
    4.905
    Tecrübe Puanı
    360
    OTOMATİK REKLAM

    Standart MAYALAR UYGARLIĞI

    MAYALAR UYGARLIĞI
    MAYALAR UYGARLIĞI

    Klasik dönem ve klasik-sonrası
    dönem kentleriyle Mayaların yurdu
    ve Maya kültürünün yayılma bölgesi Chichén Itzá'daki Kukulkán
    (okunuşuyla Kukuul Kaan)
    Piramidi'nin kuzey cephesi. Mayalar
    bu piramidi astronomi ve matematik
    bilgilerini ortaya koymak istercesine
    belirli bir sistemle inşa etmişlerdir. Örneğin piramidin dört cephesinin
    her birinde 91 basamak yer alır.
    Böylece 4x91’le bulduğumuz 364
    sayısına en tepedeki düzlüğü de +1
    olarak eklediğimizde yıldaki
    günlerin sayısı olan 365’i buluruz. Ayrıca, piramidi yönlendirme ve inşa
    etme tercihleri sayesinde, ilkbahar
    ve sonbaharda ekinoksların
    gerçekleştiği anlarda, güneş ışınları,
    piramidin çıkıntıları sayesinde,
    merdiven basamaklarının dibinde bulunan iki yılan başı yontusunun
    "S’ler çizen bir gövde uzantısı"
    oluşacak şekilde bir gölge
    oluşturmasını sağlar. (İki başlı yılan)
    Bu yılan, piramidin tepesindeki bir
    tüylü yılan oymasından anlaşılabileceği gibi, Kukulkan adıyla
    bilinen ilah tüylü yılandır.[1]
    (Yılanın, vücudunun gökcisimlerinin
    yörüngelerinin şeklini alabilmesi
    yani S'ler çizebilmesi özelliğinden
    ötürü Mayalar’da göksel bir sembol olarak seçilmiş olduğu düşünülür.) Maya uygarlığı Kolomb öncesi
    Amerika uygarlıklardan biridir. Bir
    Orta Amerika uygarlığı olan Maya
    uygarlığı, binlerce yıl boyunca
    Meksika'nın güneydoğusundan,
    Honduras, El Salvador ve Guatemala'ya kadar uzanan bir
    bölgede hüküm sürmüştür.[2]
    Meksika’nın güneydoğusunda beş
    devlet kurmuş Mayalar (Campeche,
    Chiapas, Quintana Roo, Tabasco ve
    Yucatán), tarihleri boyunca yüzlerce lehçe üretmişlerdir ve bu lehçelerden
    bazıları günümüzde hâlen konuşulan
    21-44 [3] Maya dilinin oluşumunu
    sağlamıştır. Bu uygarlık M.Ö. 600
    dolaylarında yükselişe geçmiş, M.S. 3.
    yüzyılda altın çağına (klasik dönem, M.S. 250-900) adım atmış, kent-
    devletlerinin siyasi kargaşalar
    sonucunda çöktüğü M.S. 900'e dek,
    geniş bir alanda varlığını sürdürmüş
    ve İspanyol işgaliyle de sona erme
    sürecine girmiştir.[4] Maya uygarlığı birçok bakımdan sona ermişse de,
    yaygın inanışın aksine Mayalar yok
    olmamışlardır, hâlen bu ülkelerde
    yaşamakta ve Maya dillerinden
    bazılarını konuşmaktadırlar.[5]
    “Eski Mayalar”ın (Mayalar'ın bugünkü torunlarına kıyasla
    kullanılan deyim) astronomi,
    matematik, mimari ve sanat gibi
    birçok alanda ileri bir uygarlık
    düzeyinde oldukları görülmektedir.
    Rabinal Achí,[6] Popol-Vuh, Chilam Balam gibi eserlerin bulunduğu Maya
    edebiyatı bu kültürün yaşamını
    betimlemektedir. İspanyol işgali
    1697’de Itzá Mayaları’nın başkenti
    Tayasal’ın[7] ve Guatemala’daki
    Ko'woj Mayaları'nın başkenti Zacpetén’in [8] alınmasıyla
    tamamlanmış, son Maya devleti ise
    1901’de başkentinin (Chan Santa
    Cruz) [9]Meksika tarafından işgaliyle
    ortadan kalkmıştır.
    Mayaların yurdu üç bölgeye ayrılır: Güneyin “Yukarı Topraklar”ı,
    güneyin (ya da ortanın) “Aşağı
    Topraklar”ı ve kuzeyin “Aşağı
    Topraklar”ı. ”Yukarı Topraklar”
    Guatemala ve Chiapas’ın irtifa
    seviyesi yüksek topraklarını kapsar. Güneyin aşağı toprakları “Yukarı
    Topraklar”ın hemen kuzeyinde yer
    alır ve Meksika’daki Petén’i
    (Campeche), Quintana Roo’yu,
    kuzey Guatemala’yı, Belize’yi ve El
    Salvador’u kapsar. Kuzeyin “Aşağı Topraklar”ı ise Yucatan[10]
    Yarımadası’nın kalan kısmını ve
    Puuc Tepeleri’ni kapsar.[11]
    Klasik-öncesi dönemden itibaren
    olağanüstü yapılar inşa eden ve
    Nakbé, Mirador, San Bartolo, Cival gibi büyük kentler kurmuş olan
    Mayaların klasik dönemde
    kurdukları ünlü kentlerden bazıları
    Tikal, Quiriguá (her ikisi de Dünya
    Miras Listesi’ne alınmıştır)[12],
    Palenque, Copán, Río Azul, Calakmul, Ceibal, Cancuén, Machaquilá, Dos
    Pilas, Uaxactún, Altún Ha, Piedras
    Negras’tır. Maya uygarlığının en ilgi
    çekici anıtları dinsel merkezlerdeki
    piramitlerdir. Ayrıca yöneticilerin
    sarayları ve duvar resimleri ve sıvayla süslü soylu kişilerin konutları
    da ilgi çekici anıtlar arasında yer
    alırlar. İlgi çekici Maya eserlerinden
    biri de, usta taş yontuculuklarıyla
    işledikleri, yöneticilerin şecerelerinin
    ve askerî zaferlerin betimlendiği, Mayalarca tetun (“ağaç-taş”) adı
    verilen anıtsal dikilitaşlardır.
    Mayaların ticari malları arasında
    yeşim taşı, kakao, mısır, tuz ve
    obsidyen taşı sayılabilir. Ön-Türkler
    gibi Mayalar da yeşim taşına özel bir önem vermişlerdir.[13] Klasik-öncesi döneminin öncesi
    [değiştir] Güneş kursu (diski), Copan
    Buluntular Maya bölgesinin M.Ö.
    10000-11000 yıllarında meskûn
    olduğunu göstermektedir.[14] Klasik-
    öncesi döneminin öncesi hakkında
    büyük bir tartışma hâlen sürmektedir; bu konuda pek fazla
    keşif ve buluntu olduğu söylenemez.
    Arkeologlar tarafından pek rağbet
    görmeyen bir görüş de James
    Churchward tarafından ortaya
    atılmıştır. Churchward’a göre Mayalar yaklaşık 12000 yıl önce (M.Ö.
    10000) Büyük Okyanus’un sularına
    gömülmüş efsanevi Mu kıtasından bu
    kıtaya göç etmiş bir halkın
    torunlarıdır. Tezini kısmen,
    mineralog ve arkeolog olan Dr. William Niven’in 1921’de Mexico
    City yakınlarındaki Santiago
    Ahuizoctla kazılarında bulduğu 2600
    tablete, kısmen Troano, Dresden gibi
    Maya el yazmalarına, kısmen de
    Uxmal tapınağı ve Xochicalo Piramiti yazıtlarına dayandıran Churchward,
    Asya ve Amerika halkları arasındaki
    benzerlikleri her iki kıtaya da Mu
    kıtasından göç edildiğini ileri
    sürerek açıklamaya çalışır.
    (Churchward’a göre, Mu’nun batışından itibaren dünya
    uygarlıklarında bir ilerleme değil, bir
    çöküş, yani yüksek bir uygarlık
    düzeyinden gerileme yaşanmıştır.
    [15]) Sözkonusu benzerlikleri
    açıklamak üzere ortaya atılmış bir başka görüş ise göçün Asya’dan
    Amerika’ya Bering Boğazı yoluyla
    yapılmış olabileceğini varsayar.[16]
    (Konuya ilişkin son bilimsel
    araştırmalar, tümüyle kanıtlanmış bir
    kuramı henüz ortaya koymamakla birlikte, Maya dilinin de dahil olduğu
    Amerindiyen dil ailesinin[17]
    yaklaşık 16.000 yıl önce Sibirya
    kaynaklı bir göç dalgasıyla oluştuğu,
    yani Amerindiyen dil ailesindekilerle
    Sibirya’da yaşayanların o zamana dek aynı dili konuştuğu sonucuna
    varmıştır.[18]) Bu benzerlikler
    üzerinde çalışan isimlerden biri de
    Doç. Dr. Haluk Berkmen’dir.[19]
    Maya bölgesinde klasik-öncesi
    döneminin öncesinde emin olabileceğimiz bir şey, iklim
    koşullarının çeşitli hayvan türlerinin
    ortadan kalkmasına yol açmış büyük
    değişimlere uğramış olmasıdır. Bu
    değişiklikler muhtemelen, temel
    etkinlik olan avlanma konusunda yer değişimine ve yabani meyve,
    tohum ve köklerin yenilmesine
    neden olmuştu. Tüm Yucatan
    Yarımadası’nda soyu tükenmiş
    hayvan türlerine ve bu döneme ait
    insan etkinliklerinin izlerine rastlanmıştır; Campeche’deki
    Industria de la Concepción aletleri ve
    Loltún’daki mağaralarda bulunan
    duvar resimleri[20] bu döneme ait
    insan etkinliklerini gösteren
    buluntulara örnek olarak gösterilebilir. Klasik-öncesi dönemi T a r ı m d ö n em i ”a d ı d a v e r i l e n b K l a s i k - ö n c e s i d ö n emd e Ma y a d i C h i l am B a l am ' ı n C h uma y e l me t i S o n r a l a r ı , k l a s i k - s o n r a s ı d ö n D d i k i l i t a ş ı , k u z e y y ü z ü , Q u i r Y a k ı n z ama n ö n c e P e t e n b ö l g e s B ö l g e y e g e l e n b u t a r ı mc ı l a r g A r k e o l o j i k b u l g u l a r Ma y a l a r ’ ı n E n e s k i a n ı t l a r ı n t ümü l ü s t a r K l a s i k - ö n c e s i d ö n em k e n d i i ç i G e ç k l a s i k - ö n c e s i d ö n emd e k u r
    MAYALAR UYGARLIĞI
    Bu dönem M.S. 250 ile M.S. 900 yılları
    arasında yer alır; Maya
    tarihini “Maya-öncesi çağı”, “eski
    imparatorluk” ve “yeni
    imparatorluk” biçiminde
    bölümleyen tarihçilere göreyse, "eski imparatorluk" M.S. 320 yılında
    başlamış, M.S. 987 yılında sona
    ermiştir.[42] Bu dönem inşaatte,
    şehircilikte, anıtsal yazıtların
    kaydedilmesinde ve birçok alanda
    Maya uygarlığının dorukta bulunduğu ve zihinsel ve sanatsal
    alanda büyük bir gelişimin yaşandığı
    dönemdir.[43]. Bu dönemde
    Avrupa’da ve dünyanın diğer
    yerlerindeki toplumlara kıyasla
    birçok bakımdan ileri bir düzeyde idiler. Bu döneme teokratik dönem
    de denir. Dönemin bu adı almasının
    nedeni siyasi gücün dinsel grupların
    elinde bulunmuş olması, tüm
    ekonomik, kültürel ve sosyal
    yaşamın dini eksen alarak gelişmiş olmasıdır. Din adamı grupları, klasik
    dönemin Maya devletlerinin
    yönetimi üzerinde, yani yöneticileri
    üzerinde daima önemli bir nüfuz
    gücüne sahip olmuşlardır. Ayrıca bir
    de soylu sınıfı bulunmakla birlikte, gücü ellerinde tutan muharip sınıftı
    (komutanlar). Din adamları yönetim
    üzerinde etkili olmakla birlikte, asla
    yönetici olmamışlardır; Mayalar’ın
    yöneticilerinin din adamları olduğu
    imajı kentlerin birbirleriyle sürekli savaş halinde olduğunun
    anlaşılmasıyla yıkılmıştır. Bu
    dönemde temel ekonomik etkinlik
    tarım olduğundan sözkonusu sosyal
    sınıflaşmada tarımcılar sınıfı da
    yerlerini almışlardır. Bu dönemde deniz ticaretinin de gelişmiş olduğu
    sanılmaktadır. Bulgular, Mayalar’ın
    Orta-Amerika’lı olmayan halklarla
    da ticaret yapabilmiş olduklarını
    göstermektedir; örneğin Chichen
    Itza’da Panama altını bulunmuştur. [44] Bu döneme ait arkeolojik sit
    alanları içinde en tanınanları
    şunlardır: Tikal, Uaxactún, Piedras
    Negras[45],Cancuén, Caracol, Yaxhá,
    Naranjo, Xultún, Río Azul, Naachtún,
    Dos Pilas, Machaquilá, Aguateca, Palenque, Yaxchilán (okunuşuyla
    Yasçilan)[46], Kankí, Bonampak,
    Quiriguá , Tulum, Edzná, Oxquintok,
    Ceibal, Xamantún, Copán
    (okunuşuyla Kopan), San Andrés,
    Yaaxcanah, Cobá, El Cedral, Ichpaatún, Kantunilkín, Kuc
    (Chancah), Kucican, Tazumal, Las
    Moras, Mario Ancona, Muyil,
    Oxlakmul, Oxtancah, Oxhindzonot,
    Pasión de Cristo, Río Indio, San
    Antonio III, Nohkuo Punta Pájaros, San Manuel, San Miguel, Punta Molas,
    Tamalcab, Templo de las Higueras,
    Tupack, Xlahpak, Tzibanché ve
    Kohunlich.[41]
    Petén bölgesinin bu dönemde
    etkinliği artmış iki önemli merkezi Uaxactún ve Tikal’dir. Bunlardan
    Tikal’in (Guatemala) 25 km
    kuzeyinde yer alan Uaxactún (M.Ö.
    600 –M.S. 889) bölgedeki en eski
    Maya tapınağının bulunduğu
    ve “sahte kubbeli tavan”ın varlığının ilk gözlemlendiği sit
    alanıdır. Günümüzde bir orman
    içinde kalan Tikal (M.Ö. 800 –M.S.
    869) ise Teotihuacan etkisi
    göstermekte olup, en parlak
    zamanında 100.000’e varan nüfusuyla “geç klasik dönem”
    Amerika’sının en büyük kenti
    olmuştur. (Maya kentlerinin
    nüfuslarının genellikle 5.000 ile
    50.000 arasında olduğu
    sanılmaktadır.[47])Meksika Körfezi’ne ve Karayip Denizi’ne
    dökülen ırmak sistemlerinin
    ortasında bulunan bu merkez,
    karmaşık bir ticari ağa bağlı olup,
    stratejik bir öneme sahip olmuştur. Tikal,1 numaralı tapınak Nohoch Mul Piramidi, Cobá.
    Honduras’taki, M.S. 736’ya doğru
    en parlak devrini yaşayan Copán
    kenti ise Maya dünyasının bilimsel
    merkezi olmuştur. Gökbilimnin son
    derece ileri olduğu bu merkezde "tropikal yıl"ın süresi
    saptanabiliyordu, takvim konusunda
    günümüzde kullanılanlar kadar kesin
    sonuçlar verecek sistemlere ve
    tutulma tablolarına sahip
    bulunuyorlardı. Eric Wolf, “Orta Amerika halkları ve kültürleri”
    eserinde Copán’da Mayalar’a özgü
    olmayan ilah Tláloc tasvirlerine
    rastlandığını belirterek, Copán kenti
    gibi diğer Maya kentlerine de bu
    dönemde Maya’lara özgü olmayan yabancı öğelerin girmiş olduğuna
    dikkat çeker.[48]
    Campeche’deki (Meksika) Calakmul
    ve Quintana Roo’daki (Meksika)
    Cobá kentleri de bu döneme aittir.
    Calakmul’da 100’den fazla stel (dikilitaş) keşfedilmiştir ve M.S.
    623’te parlayan Cobá ise Yukatan
    Yarımadası’nın kuzeydoğusundaki
    teokratik merkezden daha eski olan
    bir teokratik merkezi oluşturmuştur.
    Beş gölün kıyılarında yer alan Cobá milattan sonraki ilk yüzyıllarda,
    temel etkinliği tarıma dayalı, küçük
    bir yerleşim birimi olup, kırsal
    kesime özgü bir sosyal yapılaşmaya
    sahipti. M.S. 400 ile M.S. 1000 yılları
    arasında nüfusunun artmasına paralel olarak ekonomik ve siyasi
    gücünü arttırdı ve önemli bir
    törensel merkez haline dönüştü.
    Meksikalı arkeolog Antonio
    Benavides makalelerinde Cobá’daki
    yaşamı ayrıntılı olarak betimlemektedir.[49] 100 km.²’ye
    yayılmış bu yerleşim biriminin
    merkezi yaklaşık 2 km.² kadar bir
    alanı kapsıyordu. Gelişmiş bildirişim
    yöntemleri olmakla birlikte,
    ekonomik ve siyasi denetimin sağlanması için bölge gelişmiş bir yol
    ağıyla irtibatlandırılmıştı. Bu
    bölgedeki yolların yapımına M.S. 600
    ve 800 yıllarında başlanmış olmalıdır.
    Bu yüzyıllar aynı zamanda, Cobá’da
    çeşitli dikilitaşların dikildiği ve şehirciliğin inşaat alanında
    gelişmeler yaşadığı yüzyıllardır. Üç
    törensel bina grubu yine bu
    dönemde yapılmıştır: Nohoch Mul,
    Chumuc Mul ve Macanxoc. Nüfusu o
    zamanlar 70.000’e ulaşan Cobá, 1000 yılına doğru Yucatan
    Yarımadası’nın orta kısmının, doğu
    kıyısının ve kuzeyinin ticaret
    yollarını kontrolünde
    bulunduruyordu. Bir kıyı kenti
    olmayan ve Tulum kentinin 50 km.kuzeyinde bulunan Cobá, ayrıca,
    Fernando Robles’in belirttiği gibi,
    Honduras’la olan ticaret yolu
    üzerinde Xel-Há limanını
    denetiminde bulunduruyordu.[50]
    Maya kentlerinden Palenque’de, Palenque Harabeleri arasında “Yazıt
    Tapınağı” diye bilinen bir tapınak
    bulunmaktadır. 65 metre
    yüksekliğindeki Merdiven
    Piramidi’nin üzerinde duran ve bu
    yapının geniş taş tabakalar halinde yapılmış bir tabanı vardır. 1952’de
    bu tabakların altında eksiksiz
    bozulmamış bir mezar keşfedilir.
    Mezarın içindeki çürümüş cesedin
    yüzünü çok zarif mozaik bir yeşim
    maske kaplamaktadır. Ceset, tahta 12 yaşında çıkan ve M.S. 683 yılında 80
    yaşında ölen, Güneş Lordu Pacal
    isimli Mayalar tarafından çok sevilen
    bir krala aittir. Bu hazinenin ender
    güzelliği yanı sıra daha şaşırtıcı olan
    diğer keşif mezarın kapağıydı. İsviçreli yazar Erich von Daniken
    kapağın ortasındaki figürün
    uzaygemisini yöneten bir uzaylıyı
    temsil ettiği teorisini ortaya atmıştır.
    [51]
    Bu dönemde Yaxchilán, Bonampak, Piedras Negras ve Chiapas
    ormanındaki Palenque gibi
    merkezleri olan Maya uygarlığının
    en parlak dönemi M.S. 695 ile M.S.
    799 yılları arasındaki dönemdir.
    Üstteki ilk üç kentin bulunduğu bölgede Mayalar’ın birbirleriyle de
    savaştıklarını gösteren ilk izler
    bulunmuştur. Bu bölgedeki
    kentlerde savaçılardan, savaşlardan,
    tutsak alabilmek üzere düzenlenen
    akınlardan söz eden betimlemeler bulunmaktadır. Campeche’deki
    Becán tahkim edilmiş Maya
    kentlerine örnek olup, kuru bir
    hendekle çevrili bulunmaktadır.
    Teokratik döneme ilişkin bir başka
    konu da Maya dini ile Orta Meksika, özellikle Teotihuacan arasında M.S.
    5.-7. yüzyılda yaşanan sıkı ilişkidir.
    Teotihuacan bu dönemdeki Maya
    merkezlerini savaş, siyasi otorite ve
    bilhassa kültürel etkiler ve doğal
    kaynaklar (temel ticari mal olan kakao) yoluyla denetiminde
    bulundurmuştur. Durum
    kısaca, “Maya kültürü Teotihuacan
    etkisini içine aldıktan sonra kendi
    gelişimine devam etmiştir”
    biçiminde de özetlenebilir. Tikal’de ve Kaminaljuyú’daki bina ve
    dikilitaşlarda bulunan bazı buluntu
    ve metinlerin yakın zaman önce
    yapılan incelemeleri,
    Teotihuacan’da yaşayanlar ile
    Mayalar arasında savaş yapıldığını ortaya koymuştur ki, bu da o
    dönemde gücün muharip sınıfın
    elinde olduğunu ortaya
    koymaktadır.
    9. ve 10. yüzyıllar arasında
    uzmanların henüz inandırıcı bir şekilde açıklayamadıkları gizemli
    olaylar olmuştur. Mayalar, bir tür
    imparatorluk kurdukları bölgenin
    merkez kısmındaki, Teotihuacan gibi
    dinsel ve törensel bakımdan da
    merkezî olan kentleri bilinmeyen bir nedenle terk etmişlerdir. Kimi
    kentlerde bu ayrılış o kadar ani
    olmuştur ki, inşa halindeki yapılar
    yarım kalmıştır. Teotihuacan’ın,
    sakinlerince aniden terk edilerek
    önemini yitirmesinin kuşkusuz bu kente sıkı biçimde bağlı bulunan
    merkezlerin üzerinde etkileri
    olmuştur. Dolayısıyla, klasik dönemin
    ardından, özellikle 925 ile 975 yılları
    arasında bir duraklama dönemi
    görülür.

    **İNANCA SAYGI DÜŞÜNCEYE ÖZGÜRLÜK**

  2. #2
    philippus
    philippus - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    OTOMATİK REKLAM

    Standart Ynt: MAYALAR UYGARLIĞI

    elinize emeğinize sağlık..

  3. #3
    Status
    Offline
    aga_0074 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
    Öğretici Defineci
    Üyelik tarihi
    20.04.2008
    Yer
    DİYARBAKIR_AMED
    Mesajlar
    4.905
    Tecrübe Puanı
    360
    OTOMATİK REKLAM

    Standart Ynt: MAYALAR UYGARLIĞI

    [quote author=philippus link=topic=2996.msg7781#msg7781 date=1343748484]
    elinize emeğinize sağlık..
    [/quote]
    Alıntıdır bilginize..eyvallah dostum
    **İNANCA SAYGI DÜŞÜNCEYE ÖZGÜRLÜK**

Konu Bilgileri

Users Browsing this Thread

Şu an 1 kullanıcı var. (0 üye ve 1 konuk)

Benzer Konular

  1. FRİGYA UYGARLIĞI
    By ömerxx in forum ESKİ UYGARLIKLAR VE TOPLUMLAR
    Cevaplar: 2
    Son Mesaj: 13.05.2012, 14:39
  2. AZTEK UYGARLIĞI
    By Radmin in forum GENEL TARİH
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 10.05.2012, 19:37
  3. MAYA MEDENİYETİ -MAYALAR KİMDİR?
    By SON AĞA in forum MEDENİYETLER TARİHİ
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 13.06.2010, 21:11
  4. FRİGYA UYGARLIĞI
    By ömerxx in forum ANADOLUDA KURULAN MEDENİYETLER
    Cevaplar: 0
    Son Mesaj: 12.06.2010, 17:16

Yer imleri

RSS RSS 2.0 XML MAP HTML SiteMap

Define İşaretleri

Nasıl Polis Olurum