1. İşaretin Aranması : Eşkiya işaretlerinin aranması işlemine ilk olarak bölgede bir eşkiya varlığı olup olmadığının araştırıması ile başlanır böyle bir eşkiya varlığı varsa eşkiyaların karıştığı olayların kaydına ulaşılıp yaklaşık nokta tespiti yapılır. Örneğin a şehrine bağlı b köyünde yok kesen eşkiyalar bilmem kimin parasını gaspetti şeklindeki bir osmanlı dönemi yazışması buna bir örnek teşkil edebilir.

Eşkiyaların temel para kazanma yöntemi soygun ve baskınlar olduğuna göre bölgede baskın için uygun yerler tespit edilmelidir. Baskının iki şekli vardır. Birinci şekil basılacak kervan veya postanın mukavemet günücün en az olduğu yeri seçmek ikincisi ise eşkia gurubunun mukavemetinin kervanın mukavemeti üstüne çıkarmak. Birinici durumda kervanla hareket eden insanların mola verdiği su başları uyudukları konaklama yerleri kervana bağlı at ve insanların yorgun oldukları dik bayırların sonları bataklık bitimler su geçmeleri gereken yerlerin sonları tarzı yerler seçilir. İkinci olarak ise eşkiyaların mutlak üstünlük sağlayabildikleri kervanın mukavemetinin üstüne çıktıkları yerler seçiliriki bınlarda dar dağ geçitleri çapraz ateş altına alınabileek korunaklı sarp kaya dipleri başka geçite imkan vermeyen köprü üstleridir.

Soygun sonucu iki durum ortaya çıkar ya soygun tam olarak gerçekleşir mukavemet edecek yada arkadan gellecek bir kuvvet yoktur. Yada ellerini çabuk tutup bölgeden acilen uzaklaşılması gerekir.

Birinci durumda parayı saklamak için zaman olacağından dolayı para direk saklanacağı yere kadar taşınır. İkinci durumda para yakın bir yere gömülerek tehlike geçtiğinde tekrar alınır asıl yerine götürürülür.

İkinci durumu incelersek burda paranın kalabilmesi için gömüldükten sonra askeri gücün yetişerek eşkiyayı imha etmesi gerekir. Böyle bir olay gerçekleşip para yerinde kaldı ise bu paranın işareti doğaldır. Eşkiyanın zaman kısıntısı olduğu için para için ek bir işaret yapmaz yaklaşık mesafe tahminleri ile doğal yada insanı kaybolmayacak işaretler belirler. Bir köprü su kaynağı gibi. Bu tür paraların genel bulunma yöntemi bu parayı gömenlerin anlatımıdır. Bir örnek olarak şunu alabiliriz. ( istanbulda ermeni kuyumcu manol a ait atölyeyi bastık iki kişiyi burda öldürüp iki torba altını alıp izmit yönüne kaçtık. Peşimizdeki zaptiyelerin bizi bulamaması için taş köprü civarına gelince köprünün ayaklarına indik burdan dere boyu ilerleyip parayı saklamak için bir yer aradık her yer kayalıktı köprüden 300 metre kadar ilerde bir çakıl alan bulduk bu alanı süngülerimizle kazıp iki teneke parayı bir boy derine gömdük sonrada üzerien biraz çakıl attık bir taşla üstünü kapadık üzerinede 4 kasa mermi ve silahlarımızı koyduk. Burdan ayrıldık ve izmite geldik. Falan filan gibi )



Birinci durumda ise para taşınacağı noktaya kadar götürülür. Genelde bu nokta eşkiyanın yatak mağarasıdır. Eşkiya parasını eğer bir başka gruba hizmet etmiyorsa daima yatak mağarası civarına saklar. Sonuçta kimse evine geldiğinde cebindeki parasını kaldırıp komşunun bahçesine koymuyor herkes yatağının yanındaki komidine koyuyor. Burda sistemli bir gömücü değil yerel bir çapulcu eşkiya ise para yatak mağarasındadır. Bu mağaraları bulmak zordur. Genelde girişleri sarp yerlerde olur kolay ulaşılmaz kolay kaçılır. Giriş dardır belirgin bir izi yoktur. Eşkiya dönemsel bir eşkiya değil ve başka yerden gelmiyorsa geceleri ve kışın ateş yaktığı ocaklığı vardır. Bu tür mağaralardaki gömüler genel itiari ile basit yerlerde olur. Bir tehlike anında eşkiya hemen alıp parasını kaçar ufak miktarlı paralardır. Altın olma özelliği aranmaz bakır ve gümüş içeriklide olabilirler dönemin geçer kullanılır parasıdır. Ocaklık altında yada yattığı yerine hemen yanındadır. Bu paranın kalması için genelde eşkiya mağaradan çıktığında uzak bir yerde pusuda öldürülmelidir.

Sistemli gömülerde ganimet büyüktür başka bir döneme ait geçiş için para saklanır. Süreklilik arzeden bir ideal vardır. Para bu idealin gerçekleşmesi içindir. Çete içinde kimse tek başına bu para üzerinde söz sahibi değildir. Para çete yöneticisi tarafından az sayıda çete üyesi bilecek şekilde saklanır diğer çete üyeleri bu olaya karışmazlar.





2- İşareti bulma : Sistemli gömülerde çete iki şekilldir. Birinci şekilde çete karar mekanizmasını kendi içinde barındırı. Yani çete kendi kararlarını kendisi alır. Gömüyüde kendi istediği gibi gömer. İkinci durumda çete üyeleri merkezi bir iradeye bağlıdır. Paranın nereye ne şekilde gömüleceğine merkez karar verir. Para merkezin malıdır. Çete üyelerinin hiç biri bu para üzerinde hak sahibi değildir.

Birinci durumda çetenin yapısı incelenmelidir. Çete başı tek karar verici ise ve nitelikli bir suç örgütü değilse eşkiyalığın iki nedeni vardır. Birinci neden mal kazanma hırsı ikincisi ise nam salma hırsıdır. Mal kazanma hırsı için bol soygun yapılırken. Nam için ise çete kendine bir fügür belirler. Bu fgürü bölgesini işaretlemek için kullanır. Genele bu işaret insan nitelikleri ile özdeşleşen bir karakterdedir. Kartal-Kurt-Yılan-dağ keçisi tarzı hayvan figürlerinin yanında dini temelli istavroz şeklinde işaretlerde görülür. Karadeniz bölgesi ve doğu bölgelerinde etnik kökenli işaretlerede raslanır. Rum ve ermeni eşkiyaları etnik ve dini karakterleri bir arada kullanır. İşareti ararken öncelikle dikkat etmemiz gereken konulardan biri eşkiyayı karaket olarak tanımlamaktır. Özellikle görünür yerlere yapılan geçitlere çeşme başlarına yakın yerlere sarp yola bakan kayalara yapılan işaretler nam salmak içindir define ile alakalı değildir.

İkinci durumdaki eşkiyalar merkezi otorite emrinde hareket ederler nereye ne gömecekleri bellidir. Kendi içinde bir sistematiğe ve bir şifre sistemine dayanır. Çok sayıda bölge farklı eşkiya guruplarına tahsil edilmiştir. Her eşkiya gurubunun bölgesi ve işareti bellidir. Aynı işaretler farklı bölgelerde farklı sonuçlar verir. Bir işaretin parası bulunup diğer bölgelerde aynı işarete raslansa dahi para ya yoktur yada çok farklı bir yerdedir. Bir bölge için para işareti olan işaret başka bir bölge için sadece oyalayıcıdır. Bu tür işaretleri çözmek için işaret şifrelerinin olduğu kriptoları bulmak gerekir. Bu kriptolarda her çete başına merkezi otorite tarafından gönderilir. İş bitiminde de ya geri alınır ya yok edilir.



3 - İşareti çözme : Yine burdada iki tür yapıya bakmak gerekir. Birinci grup eşkiyalarda para alınması işlemi başkasına bırakılıacaksa tarifle bulunacak 3 ayrı işaret üzerinden gömü yapılır. İlk işaret daima doğaldır. Yani gömü ile hiç bir alakası yoktur. Köprü çeşme hatta köy bile bir işaret olabilir. Bu işaretten diğer işaret net bir tarifle bulunabilir olmalıdır. Köprüye çıkınca karşı kayalıktaki mağaraya git gibi. Burdan ikinci işarete gitmek gerekir sabir nesneler tercih edilir kayalık üzerinde mağara delik yada kayalığın kendisi . Eşkiya paraları genelde taş içindedir. Toprak içine gömülmüş eşkiya parası çok nadirdir. İkinci işaret için gidilen bölgedeki işaret ya çeteyi simgeler yada dini bir ritüelle alakalıdır. Misal adam çetesi için kartalı sembol seçmişse bir kartal işareti burda daima ikinci işaret olacaktır. Etnik kökenli bir çete ise rumalar için çatallı bizans haçı bir işaret kabul edilebilir. İkinci işaret kolay bulunacak bir noktadadır. Ufak bir arama ile bulunur. Burda elinizde belgeniz yoksa dahi kombinasyon sayısı azdır. Kartalı ele alırsak bir işaret olarak kartalla tarif edilebilecek 3. işaret 3-5 i geçmez. Ya kartalın baktığı yer diyecek ya açık kanadı istikameti diyecek ya ayağı diyecek illa ufak bir alanda sıkışıp kalacak. İşaretlerin hiç birinin malı yüzlerle ifade edilebilecek kadar uzakta değildir doğal olarak işaretten çok uzaklara bakmak gerekmediğine göre mantıklı anlatım yolları ile dikkat çekici sabit objeler aranmalıdır. Kartalın baktığı yönde 30 metrede kara bir taş olacak gibi mesela. Burdan 3. işarete hareket edilir. İşaretin alternatifleri ile değerlendirilen istikametlerde sabit nesnelerde 3. işaret aranır. 3. İşaret daima ufaktır. Basittir bir parmaktan büyük olmaz genelde son işaret olduğu için yemin yada dini bir simge kabul edilen işaretler seçilir. En çok tercih edileni istavrozdur. Bu işaret bulunduğunda para ya kayanın içindedir yada altındadır.

İkinci grup eşkiyalarda durum bir hayli zordur. İşaretle ilgili kayıt bulmak gerekir.Bu kayıtlarda izlenecek en mantıklı yol eşkiya ile merkezi otorite ( tarikat teşkilatları gibi... ) eşkiya gurubu arasında bağlantıyı sağlayan kişilerin boş boğazlıklarının günümüze uzanan dedikodularıdır. Genelde bu kişiler o bölgelere yakın bir kilisenin papazı yada devşirme bir yöneticisidir. Kayıt bulunduktan sonra kayıtta bulunan bölge ile kayıt örtüştürülür. Doğru bölgede doğru işareti aramak şarttır. Farklı bölgelerdeki aynı işaretler sizi paraya götürmez. ( Topal ayının parası her yerde eksik ayağının altında değildir ) Kayıtlar genelde üç parçadır. Birinci parça yeri verir. İkinci parça işareti verir. Üçüncü parça nasıl alınacağını anlatır. Bu günkü kayıtların neden sonuçlanmadığının açıklaması budur. Bu kayıtlarda anlatılan işaretler kapalı mağaranın içindeki işaretlerdir. Bölge içinde gezin durun kapalı mağara içindeki faytonu nasıl görüpte atın kırık ayağı altındaki parayı alacaksınız. Her üç kayıtta elinizde değilse işiniz bir hayli zor.

Kayıt elimizde ise ( yada piyasa belgelerinden birine uyan bir yer tespit etti isek ) öncelikle mesafeleri gösterir şekilde bir harita düzenlenir. Bu harita ile belge karşılaştırılarak hangi işaretin hangi bölgede olduğuna bakılır. Belge ile uyumsuz olan işaretler sahte işaretlerdir. Sahte olmadığına kanaat getirdiğimzi işaretin çözümü belgesinde vardır. Bu işaretlerin elimizde hiç bir kaydı yoksa yapmamız gereken ilk iş işareti iyi incelemektir. İşaret asla ama asla baştan savma yapılmamıştır. Bir kartal sa tüm herşeyi ile kartaldır sert mermer taşa yapılır. Gözü kaşı ve tüylerine kadar herşeyi vardır. Bir uzvu eksikse veya genel simetriye uymuyorsa bu kesinlikle orjinalinden dolayıdır. İşaret üzerinde genellikle bir dengesizlik görülmez. Dengesizlik görülen kısım varsa yorum bu kısım üzerinden başlanarak yapılır. Özellikle eksik uzuv konusu bu tür işaretlerin temel direğini oluşturur. İşaret eksik uzva göre yorumlanır. Bu tür işaretlerin paraları iki parçadır. Birinci parça alınabilecek daha basit yerde ufak bir miktardır. İkinci para çok büyüktür ve alınması bir hayli zordur. Gömen kişi bile almak için gömmediği için alınması büyük güç gerektirir.

Mahsen tarzı büyük odalarda, özellikle roma dönemine ait kilise tarzı yeraltı mabetlerinde ve derin mağara diplerindeki gizli bölmelerde saklanır. Kale tarzı yerlerin mahsenlerine saklanmış paralarda kale ufaksa iz kalmayacak şekilde tahrip edilir. Eski dönemlere ait mezar odaları açılır ve açıldığı şekli ile kapatırı. Bu tür paraların gömülmesinde dini ritüeller uygulanır ve bu ritüele uygun işaretler yapılır.

Bir işaretin kesinlikle bu sisteme dahil olduğundan eminseniz işaretle uğraşmayın işarete uygun belge veya kayıt arayın.