İmalatçılara teknik bilgiler; Ayar nasıl düşürülür ve yükseltilir. Ayar düşürmek: Ayar düşürmek için pratikte kullanılan
formül şudur: Y=H-AV/A Y=Katılacak yabancı maden miktarı, V=Külçe miktarı, A=Miliem yada ayar, H=Has*Külçe miktarı(yüksek ayar ve miliemde olabilir) Bu formülü bir örnekle daha açık
şekilde anlatalım. Soru: Elimizde 115 gr. 995 miliemlik altınımız var. Bunu 585 miliemlik külçe
haline getirebilmek için ne kadar bakır
ve gümüş katmalıyız? Cevap: Yukarıdaki formül aynen alınır: Değerleri gösterilir. H=995 Y=H-AV/A A=? A=585 V= 115 gr. Değerler formülünde yerine konur. Y=(995*115)-(585*115)/585 çarpmalar yapılır. Y=11425-67275/585-47150/585 çarpmalar yapılır. Y=11425-67275:585-47150/585=80.59 gr. Bakır ve Gümüş gerekir. Çözüm: Öncelikle elimizde bulunan külçe miktar
ile miliemini çarparız. 115*995=114425 Yine eldeki külçe miktarı ile elde etmek
istediğimiz miliemi çarparız: 115*585=67275 Çıkan neticeleri birbirinden çıkarırız: 114425-67275=47150 Bulduğumuz sonucu istediğimiz miliem
olan 585’ bölelim: 47150:585=80.59 gr. Demekki sonuç olarak bakır ve gümüş
katılırsa istediğimiz külçeyi elde ederiz. 80.59 gr. Bakır ve Gümüş. Veyahut: Önce elimizdeki miliemden elde etmek
istediğimiz miliemi çıkarırız. 995-585=410 miliem Bulunan sonuç ile külçenin gramını
çarpınız: 115*410=47150 buluruz ki bunu elde
etmek istediğimiz miliem olan 585’e
bölersek: 47150:585=80.59 gr. Bakır ve Gümüş
katılması gerektiğini hesap etmiş
oluruz. Katılacak Bakır ve Gümüş
miktarı buluruz. Sonuç:80.59 gr. Bakır ve Gümüş katmak gerekir. Ayar Yükseltmek: Soru: Elimizde 91.30 gr. 335 miliem altın var. Bunu 585’e çıkarmak için ne
kadar 995 milieme ihtiyacımız vardır? Cevap: Önce elimizdeki külçenin
miliemi ile yükseltmek istediğimiz
miliem arasındaki farkı buluruz. 585-335=250 _________________________________________ Çıkan sonuç olan 250 ile külçenin
miktarı ile çarparız: 250*91.30=22825 sonra 995 miliemden istediğimiz
miliemi çıkarırız: 995-585=410 _________________________________________ Elde ettiğimiz sonucu 410’a böleriz: 22825:410=55.67 55.67 gr. 995 miliem katmamız gerekir. Sonuç: 55.67 miliemlik külçeden katarsak
istediğimiz miliemde altın elde etmiş
oluruz. Yeşil altın: Yeşil altın ayarlamada katılacak Gümüş
ve Bakır miktarının 25/100 ü Bakır
75/100 ü Gümüştür. Bu vasat bir
yeşildir. Bu miktarlar müşterinin
arzusuna göre değiştirlebilir. KARIŞIK KÜLÇE Soru: Elimizde 231 gr. 425 miliem ,316.50 gr.
617 miliem ve 619 gr. 914 miliem altın
var. Bunu 585 milieme çevirmek için e
yapmalı? Cevap: Önce elimizdeki külçenin has miktarını buluruz. Külçe miktarı(gr) * miliemi=has a. 231.00*425=98.17 b. 316.17*617=195.28 c. 619.00*915=565.76 ___________________________ Toplam: 1166.50gr 859.21 Külçe miktarı has miktarı Has miktarını külçe miktarına bölersek
elimizdeki külçe karışımının ayarını
buluruz. 859.21/116650=0,736.57 miliem
bulunur. Yani 736.57 miliem demek ki elimizdeki külçelerin
karışımından elde edilen miliem 736.57
dir. Külçe karışımının miktarı 1166.50
gr olduğuna göre bunu 585 milieme
düşelim 1166.50*736.57=859.21 1166.50*585.00=682.40 ______________________işlemini yaparız. 859.21-682.40=176.81 ve bunu da 585 e bölelim 17681/585=302.23 302.23 gr bakır ve gümüş katılır. Toplam olarak 1166.50 302.23 1468.73 gr 585 miliem
külçe elde etmiş oluruz.